8 آوریل 2025- تحقیقات جدید محققان مرکز پزشکی ویل کورنل یک عامل شگفت‌آور در بیماری‌های قلبی عروقی مرتبط با چاقی و دیابت را شناسایی کرده است: نه وجود برخی از چربی ها، بلکه کاهش آنها. این مطالعه که در تاریخ ۲۵فوریه در ژورنال Nature Communications منتشر شد، باور رایجی را به چالش می کشد که بر این اصل استوار بود که تجمع نوعی چربی به نام سرامید در عروق خونی باعث التهاب و خطرات سلامت می شود. یافته های این تحقیق نشان می دهند که کاهش سطح سرامید در سلول‌های اندوتلیال دیواره عروق خونی می تواند آسیب رسان باشد و منجر به بیماری های مزمن شود. جالب آنکه، این یافته ها ممکن است در نهایت به درمان هایی منجر شوند که سطح بالای این چربی های محافظت کننده را در بیماران مبتلا به چاقی حفظ کنند.
سرامیدها در سراسر بدن و در اندوتلیوم- پوشش نازک داخل رگ های خونی- یافت می شوند. این لیپیدهای مومی شکل رگ های خونی را تنظیم می کنند، رگها را گشاد یا منقبض می کنند تا فشار خون را تعدیل کنند. آنها همچنین به جلوگیری از لخته شدن خون کمک می کنند و جریان خون را به راحتی از طریق شاهراه وسیع عروق و وریدهای بدن حفظ می کنند.
دکتر آناریتا دی لورنزو، استاد آسیب شناسی و پزشکی آزمایشگاهی در دانشکده ی پزشکی ویل کورنل، گفت: فرض رایج در این زمینه این بود که سطوح بالای سرامیدها در اندوتلیوم عروق خونی به بیماری قلبی عروقی منجر می شود، اما این نتیجه گیری از داده‌های آزمایشگاهی در سلول‌ها به دست آمده بود. مطالعه ما اولین مطالعه ی in vivo است که سطح لیپیدها را در سلول های اندوتلیال یک مدل حیوانی اندازه گیری می کند. در موش های چاق که با رژیم غذایی پرچرب تغذیه می شوند، سرامیدها در مقایسه با موش‌های لاغر افزایش نمی یابند، بلکه کاهش می یابند.»
سرامید برای نجات
دکتر دی لورنزو و تیمش دو سال پیش اهمیت سرامیدها را در عروق خونی کشف کردند. آنها به همراه دکتر جوزپه فاراکو، استادیار علوم اعصاب در دانشکده ی پزشکی ویل کورنل، دریافتند که کاهش سطح سرامیدها در موش های سالم باعث التهاب شدید عروق خونی در مغز، تشکیل لخته و مرگ می شود. سال گذشته، تیم آنها گزارش داد که تولید سرامید به عنوان یک پاسخ محافظتی در مدل موش بیماری عروق کرونر افزایش می یابد. در نهایت، هنگامی که سرامید توسط بدن تجزیه می شود، ترکیبی به نام اسفنگوزین-1-فسفات(S1P) تولید و تجمع می یابد که موش ها را در برابر بیماری های قلبی عروقی محافظت می کند. اما زمانی که این فرآیند کار نمی کند، موش ها آسیب پذیر می مانند.
محققان همچنین دریافتند که دو پروتئین به نام های Nogo-B و ORMDL، تولید سرامیدها و S1P را در چاقی کاهش می دهند. این کاهش منجر به افزایش فشار خون، اختلال در تنظیم عروق و سطوح بالاتر گلوکز می شود که همه اینها به بروز بیماری های قلبی متابولیکی که بر قلب (سیستم قلبی عروقی) و پردازش انرژی (متابولیسم) تأثیر می گذارد، مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماری عروق کرونر و سکته کمک می کند.
حفظ تعادل
برای درک نحوه تعامل این مولکول های مختلف، محققان آنچه را که در مدل های حیوانی اتفاق می افتد آزمایش کردند. موش‌های چاق که با رژیم غذایی پرچرب تغذیه می شدند، سطوح پایینی از سرامیدها وS1P داشتند، اما سطح پروتئینNogo-B در آنها بالا بود. این موش ها علائم التهاب، دیابت و فشار خون بالا را نشان دادند.
اما اگرNogo-B وجود نداشته باشد، چه اتفاقی می افتد؟ محققان Nogo-B را فقط در اندوتلیوم رگ های خونی در مدل موش از بین بردند تا متوجه شوند که چه اتفاقی می افتد. دکتر دی لورنزو، گفت: این موش‌ها دارای وزن بدن و دیابت مشابه با گروه کنترل هستند، اما سلامت عروق خونی آنها بسیار بهتر است. با حذف این مهارکننده، سلامت عروق را حفظ کردیم. این همچنین نشان داد که تنظیم متابولیسم سرامید باعث اختلال در عملکرد عروقی و التهاب در چاقی می شود.
این مقاله نشان می دهد که هدف قرار دادن این مسیر متابولیک می تواند اثرات مفید متعددی در درمان بیماری های قلبی متابولیکی مرتبط با چاقی داشته باشد. دکتر دی لورنزو، گفت: "پروتئین Nogo-B ، بیوسنتز سرامیدها را سرکوب می کند، بنابراین اگر بتوانیم دارویی را شناسایی کنیم که بتواند Nogo-B را مهار کند، ما می توانیم سطح سرامید را به تعادل سالمی بازگردانیم، و این اقدام نه تنها با چاقی و دیابت مقابله می کند، بلکه به طور مستقیم باعث عملکرد صحیح عروق خونی می شود."
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250408/Lack-of-ceramides-in-blood-vessels-could-lead-to-obesity-related-heart-diseases.aspx